Torbalı Ovası’nı da sulayan Küçük Menderes Nehri’nin, Selçuk’ta toprağı ve tarım ürünlerini ciddi düzeyde ağır metal kirliliğine maruz bıraktığı ortaya çıktı. Elde edilen veriler, kirliliğin endişe verici boyutlara ulaştığını gözler önüne sererken, aynı nehirle sulanan Torbalı Ovası’nda da benzer bir riskin bulunmasından korkuluyor.
Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı’nda hazırlanan kapsamlı bir doktora çalışması, Küçük Menderes Havzası’ndaki çevresel yükün Selçuk Ovası’nda kritik seviyelere ulaştığını ortaya koydu. Doktora öğrencisi Gonca Erdem tarafından yürütülen ve “İzmir İli Selçuk İlçesinde Küçük Menderes Nehri ile Sulanan Tarım Alanlarındaki Ağır Metal Kirliliğinin Belirlenmesi” başlığını taşıyan tez, toprak, su ve bitki örnekleri üzerinden yapılan çok yönlü analizlerle çarpıcı sonuçlar sundu.
Nehir, kirliliği ovaya taşıyor
Çalışmada, Küçük Menderes Nehri’nin Selçuk’a ulaşana kadar geçtiği yerleşim alanlarından evsel ve sanayi kaynaklı atıkları, tarımsal ilaç kalıntıları ve yoğun gübre yüküyle birlikte topladığı vurgulandı. Nehrin taşıdığı bu kirlilik yükünün Pamucak üzerinden Ege Denizi’ne ulaştığına dikkat çekilirken, 129 kilometrelik hat boyunca biriken kirliliğin Selçuk Ovası’nı nehrin en ağır yük taşıyan bölgesi haline getirdiği ifade edildi.
Toprakta sınır değerler aşıldı
Tez kapsamında Selçuk Ovası üç bölgeye ayrılarak toprak, su ve bitki örnekleri detaylı şekilde incelendi. Yapılan analizlerde, toprak örneklerinde alınabilir demir (Fe) miktarının tüm bölgelerde sınır değerlerin üzerinde olduğu belirlendi. Bakır, çinko, manganez, nikel, kurşun ve bor genel olarak normal ya da yeterli seviyelerde görülürken, kadmiyumun tüm bölgelerde sınır değerleri aştığı tespit edildi. Toplam ağır metallerde ise nikel (Ni) değerlerinin üç bölgede de sınırların üzerinde olduğu saptandı.
Meyvelerde de risk var
Araştırma, tarımsal ürünlerdeki tabloyu da gözler önüne serdi. Nar, mandalina ve ayva gibi meyvelerde bazı ağır metallerin sınır değerlerin üzerinde seyrettiği belirlendi. Bitki örneklerinde toplam demir (Fe) miktarlarının bölgelere göre farklılık gösterdiği, özellikle C bölgesine doğru gidildikçe demir oranının belirgin şekilde arttığı kaydedildi. Mandalinada ölçülen demir miktarlarının sınır değerlerin üzerine çıkması dikkat çekerken, çinko (Zn) miktarlarının da özellikle mandalina ve ayva örneklerinde yüksek seviyelerde olduğu tespit edildi.
Torbalı için de endişe büyüyor
Uzmanlar, Selçuk Ovası’nda ortaya çıkan bu tablonun, aynı nehirle sulanan Torbalı Ovası için de ciddi bir uyarı niteliği taşıdığına dikkat çekiyor. Küçük Menderes’teki kirliliğin kaynağında önlem alınmaması halinde, tarım arazileri ve insan sağlığı üzerindeki riskin giderek artabileceği ifade ediliyor. Çalışma, Küçük Menderes Havzası genelinde acil ve bütüncül çevresel önlemler alınması gerektiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.