Torbalı'da bulunan Metropolis Antik Kenti’ndeki arkeolojik kazılar, ilçenin binlerce yıllık zengin geçmişine ve kent yaşamına ışık tutmaya devam ediyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Serdar Aybek, Metropolis’in antik çağdaki önemini Torbalı’nın günümüzdeki stratejik konumuyla eşleştirerek kenti “yolların kesiştiği şehir” olarak tanımlıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras Projesi kapsamında; Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Sabancı Vakfı’nın destekleriyle yılın 12 ayı kesintisiz süren çalışmalardan öne çıkan başlıklar şöyle:
Torbalı Ovası’nın Antik Yönetim Merkezi
-
Stratejik Konum: Gallesion (Alaman) Dağı yamaçlarında kurulan kent; Efes, Smyrna (İzmir) ve Karabel Geçidi üzerinden İç Anadolu’ya bağlanan ana rotaların kesişim noktasında yer alıyordu.
-
Tarım ve Ticaret: Antik dönemde verimli Torbalı Ovası’nı yöneten kentte temel geçim kaynağı tarım ve bağcılıktı. Ünlü coğrafyacı Strabon’un da övdügü Torbalı üzümleri ve şarapları, Küçük Menderes üzerindeki nehir limanı ve Efes üzerinden Mısır İskenderiye’ye kadar ihraç ediliyordu.
Son Kazılarda Öne Çıkan Keşifler
-
Antik Çağın "Sıfır Atığı": Eritilip yeniden kullanılmak üzere parçalanmış bronz heykellerden oluşan bir "hurda atölyesi" bulundu. Ayrıca 2025 kazılarında gözlerinde renkli taş/cam kullanıldığı değerlendirilen nadide bir mermer tanrıça başı çıkarıldı.
-
Kentin Ölçeğini Büyüten Yapılar: Son iki yıldır yürütülen çalışmalarda devasa sütunları ve kare avlusu olan görkemli bir ticaret yapısı (agora) ile balıkçılıkla ilgili malzemelerin yer aldığı dükkânlar ortaya çıkarıldı.
-
Toplumsal Yaşam ve Kadınlar: Kentte kadınların idari ve sosyal hayatta aktif olduğu görüldü. Örneğin Alexandra Myrton adlı kadın, kentteki hamamın yöneticisiydi. Bir mezarda bulunan koku şişeleri, takılar ve dokuma araçları (ağırşaklar) ise dönemin ev içi yaşamına dair önemli bilgiler sundu.
-
Eğitim ve Spor: Yazıtlardan, Bergama Krallığı döneminde kente spor eğitimi için kaynak aktarıldığı ve Metropolisli sporcuların yarışmalara katıldığı anlaşıldı.
