Torbalı Ovası’nın bereketli topraklarında nisan ayında toprakla buluşan fideler meyvelerini verdi; kavurucu temmuz sıcağıyla birlikte tonlarca domates beyaz örtülerin üzerine serilerek ilçeyi adeta kırmızıya boyadı. İzmir’in tarımsal ihracat kalesi Torbalı’da, sabahın ilk ışıklarıyla başlayan yoğun mesai, dünyanın dört bir yanındaki sofralara ulaşacak olan "kırmızı hazine"nin yolculuğunu başlattı.
Torbalı Kuru Domatesi Hangi Ülkelere İhraç Ediliyor?
Torbalı’da tarladan toplanıp güneşte kurutulan ve ardından ilçedeki modern tesislerde işlenen domatesler, kilogramı ortalama 170 TL bandından dünya pazarına sunuluyor. Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, bu stratejik ürünün bugün itibarıyla tam 100 farklı ülkeye gönderildiğini açıkladı. İhracat listesinin başında ise dünya mutfağının devleri yer alıyor. Torbalı’nın kuru domatesleri şu pazarlarda başrol oynuyor:
- İtalya: İhracatta birinci sırada yer alan İtalyanlar, bu domatesleri meşhur pizzalarında ve özel soslarının temelinde kullanıyor.
- ABD ve Brezilya: Bu ülkelerde kuru domatesler genellikle hamburger ve sandviçlerin vazgeçilmez malzemesi olarak tercih ediliyor.
- Hollanda: Son dönemde talebin hızla arttığı Hollanda pazarında ürünler ağırlıklı olarak salatalarda tüketiliyor.
Abdulvahap Olgun, ürünün literatürde artık "Torbalı kuru domatesi" olarak geçtiğini vurgulayarak, "İtalyanlar pizzaya lezzetini veren o özel sosların temelinde bizim domatesimizi kullanıyor. Bu durum dünyada büyük bir ilgi görüyor ve çiftçimizin yüzünü güldürüyor" dedi.
Hasat Sezonunda Yüzde 15 Rekolte Artışı Bekleniyor
İzmir genelinde etkili olan bahar yağışları, Torbalı’daki domates üretimini olumlu yönde etkiledi. Üretici Kemal Saygıner, geçen yıl alınan yağışların bereketinin bu yıl hasada yansıdığını belirterek, önceki yıla oranla rekoltede yüzde 15’lik bir artış gözlemlediklerini ifade etti. Ancak hava muhalefeti hasat takviminde küçük bir kaymaya neden oldu. Mart ayındaki dikim sürecinde yaşanan sel felaketi nedeniyle işlere 10 gün ara verilmesi, hasadın normalden 5 gün daha geç başlamasına yol açtı. Geçen yıl 10 Temmuz’da başlayan süreç, bu yıl 15 Temmuz itibarıyla hız kazandı.
Torbalı Ovası'ndaki 50 bin dönümlük arazide devam eden üretim süreci devasa bir lojistik operasyonu da beraberinde getiriyor. Kemal Saygıner’in paylaştığı verilere göre, her sabah saat 05.00’te başlayan mesaide şu detaylar öne çıkıyor:
- Günlük yaklaşık 16 kamyon ürün tarlalardan sevkediliyor.
- Sadece bir işletme bünyesinde 320 kişilik ekip görev yapıyor.
- İlçe genelindeki kurutma alanlarında toplamda bin civarında işçi çalışıyor.
- Sezon boyunca 9 bin ile 10 bin ton arasında yaş domates işlenerek, yaklaşık 600 ton kuru domates elde edilmesi hedefleniyor.
Torbalı'da Kuru Domates Üretim Süreci Nasıl İşliyor?
Kurutma işlemi, sadece domatesleri güneşe bırakmaktan çok daha karmaşık bir süreci kapsıyor. Tarlalara kamyonlarla taşınan domatesler, işçiler tarafından tek tek ortadan ikiye bölünüyor ve beyaz örtüler üzerine titizlikle diziliyor. Müşteri talebine ve ihraç edilecek ülkenin kriterlerine göre domatesler tuzlu veya kükürtlü olarak hazırlanıyor. Nem oranının ve güneş açısının kritik önem taşıdığı Torbalı’da, ürünler yaklaşık 7 gün boyunca güneş altında bekletiliyor.
Kurutma aşaması tamamlanan ürünler, ilçedeki fabrikalara naklediliyor. Burada gelişmiş teknoloji ürünü olan tamburlar, bantlar ve sarsaklar aracılığıyla ön elemeden geçirilen domatesler, her türlü yabancı maddeden arındırılıyor. Son aşamada ise özel kafeslerde ve soğuk hava depolarında, dünyanın dört bir yanından gelecek siparişler için muhafaza ediliyor. Toplam üretim döngüsü ise yaklaşık 42 günlük bir takvimi kapsıyor.
Abdulvahap Olgun, tarıma dayalı sanayinin İzmir ve Torbalı için hayati önemine dikkat çekerek, "Ürünün tamamı salçaya gittiğinde fiyat düşüyor. Ancak kurutma alternatifi ortaya çıktığında ürünün katma değeri ve çiftçinin kazancı artıyor. Torbalı Ovası üzerindeki fabrikalarımızın, burada yetişen değerleri işleyip dünyaya satmasını istiyoruz" ifadelerini kullandı. Bu stratejik hamle, özellikle İzmir’in güney aksındaki tarım işçileri ve yerel işletmeler için eylül ayının ilk haftasına kadar sürecek yoğun bir istihdam kapısı anlamına geliyor.
